<\/p>\n
Lente<\/em><\/p>\n <\/p>\n I<\/p>\n In Waldeck ben ik door Zijn wil beland:<\/p>\n het koolzaad bloeit er langs de waterkant.<\/p>\n Ik wandel naar de leeszaal elke morgen;<\/p>\n alleen het woord maakt levend in dit land.<\/p>\n <\/p>\n II<\/p>\n Hyacint is weer tot bloei gekomen:<\/p>\n donker staat hij onder hoge bomen.<\/p>\n Door de takken blaast de westenwind,<\/p>\n die hem aan Apollo heeft ontnomen.<\/p>\n <\/p>\n III<\/p>\n De meidoorn in de duinen is ontloken:<\/p>\n een bruid met bloemen in het haar gestoken.<\/p>\n Het witte kleed staat haar in eenvoud mooi.<\/p>\n Een koning die haar vindt langs pad beloken.<\/p>\n <\/p>\n IV<\/p>\n De merel heeft zijn hooglied aangeheven<\/p>\n en deed verlangen in mijn ziel herleven.<\/p>\n De bloemen worden weer gezien in \u2019t land,<\/p>\n de winter en de regen zijn verdreven.<\/p>\n <\/p>\n V<\/p>\n Een vissersboot vaart langs de kust,<\/p>\n het sleepnet aan de steven aangelust.<\/p>\n Vanuit de duinen volg ik met de kijker:<\/p>\n aanschouwend vindt de ziel antieke rust.<\/p>\n <\/p>\n VI<\/p>\n Langs de wilgen kom ik vaak gelopen,<\/p>\n die groeien aan het water hoog en open.<\/p>\n Ik zag ze toen ik uit de leeszaal kwam:<\/p>\n een teken voor de geest om op te hopen.<\/p>\n <\/p>\n VII<\/p>\n Ik heb mijn woning aan de kust gekozen,<\/p>\n en door het raam zie ik Aurora blozen.<\/p>\n Het brood genomen wandel ik naar zee,<\/p>\n waar achter duinen bloeien witte rozen.<\/p>\n <\/p>\n Zomer<\/em><\/p>\n <\/p>\n VIII<\/p>\n Van zomerdagen \u00e9\u00e9n die ik noem:<\/p>\n een avondwandeling en het gezoem<\/p>\n van late bijen; langs het steile zandpad<\/p>\n bloeien zwarte braam en koekoeksbloem.<\/p>\n <\/p>\n IX<\/p>\n Ik loop het pad met klaver en hervind<\/p>\n het landschap dat ik liefhad als een kind:<\/p>\n de buizerd roept er boven open weide,<\/p>\n de ruwe berken ruisen in de wind.<\/p>\n <\/p>\n X<\/p>\n Soms is er iets dat bijna spreken gaat,<\/p>\n wanneer ik wandel langs de brede straat:<\/p>\n het avondlicht dat valt op oude huizen,<\/p>\n de okkernoot die op het braakland staat.<\/p>\n <\/p>\n XI<\/p>\n De avond is gevallen op het plein:<\/p>\n een ronde dansplaats waar de muzen zijn.<\/p>\n De lier van Orpheus staat aan de hemel<\/p>\n en voert de sterren aan in lichte rei’n.<\/p>\n <\/p>\n XII<\/p>\n De ratelpopulier heb ik gehoord,<\/p>\n die groeide aan het water ongestoord.<\/p>\n De wind brengt beweging in de blad’ren<\/p>\n en wie oren heeft verstaat het woord.<\/p>\n <\/p>\n XIII<\/p>\n De schaal in de vensterbank gezet.<\/p>\n Vermoeid ging ik \u2019s avonds laat naar bed.<\/p>\n Ik kwam weer binnen met de dageraad:<\/p>\n het zonlicht beefde in het blauw facet.<\/p>\n <\/p>\n XIV<\/p>\n Ik heb van de zomerdag mijn deel:<\/p>\n een jonge kraai in zilveren abeel.<\/p>\n De moer komt over duinen aangevlogen<\/p>\n en legt het voer in wijd gesperde keel.<\/p>\n <\/p>\n Herfst<\/em><\/p>\n <\/p>\n XV<\/p>\n De zonnebloem die in oktober bloeit,<\/p>\n zich naar het licht toe neigt en onvermoeid<\/p>\n de winter afwacht: laat haar zijn tot teken<\/p>\n dat ook in u het zaad nog langzaam groeit.<\/p>\n <\/p>\n XVI<\/p>\n Verzameld door een jonge kinderhand:<\/p>\n een schat van dennenappels in het zand,<\/p>\n daartussen is een esdoornblad gestoken:<\/p>\n de bomen in de duinpan bij het strand.<\/p>\n <\/p>\n XVII<\/p>\n De stokroos die zich aan de stenen muur<\/p>\n staande houdt en wacht op winters duur.<\/p>\n Laat haar zijn tot teken voor uw groei:<\/p>\n geen wind of regen buigen haar dat uur.<\/p>\n <\/p>\n XVIII<\/p>\n Het erfdeel waarvan ik als kind al wist<\/p>\n en dat de wereld mij sindsdien betwist:<\/p>\n te zitten met een kijker in de duinen;<\/p>\n het zoeken naar de schepen in de mist.<\/p>\n <\/p>\n XIX<\/p>\n Ik wandelde door de Vlierboomstraat.<\/p>\n Het huis gezien dat in de steigers staat,<\/p>\n mijn theeservies gekocht en lesgegeven:<\/p>\n een leven dat hier langzaam rijpen gaat.<\/p>\n <\/p>\n XX<\/p>\n De duinen in november: grijze luchten<\/p>\n en witte zeilen gaan door nevelzuchten.<\/p>\n Dalend langs het zandpad vind ik nog<\/p>\n kardinaalsmuts met haar rode vruchten.<\/p>\n <\/p>\n XXI<\/p>\n Op straat hoor ik plotseling gerucht:<\/p>\n het gakken van de ganzen in de lucht.<\/p>\n Een falanx door de hoge wolkenvelden;<\/p>\n naar het zuiden gaat de ganzenvlucht.<\/p>\n <\/p>\n Winter<\/em><\/p>\n <\/p>\n XXII<\/p>\n Koning Vorst is in het land gekomen<\/p>\n en heeft op koude velden plaatsgenomen.<\/p>\n Ik zie zijn dienaren in zwart gewaad<\/p>\n naar voedsel zoeken onder kale bomen.<\/p>\n <\/p>\n XXIII<\/p>\n Ik heb vannacht op het balkon gestaan<\/p>\n en zag de Beer rond de Poolster gaan.<\/p>\n Vanuit het noorden loert zij op de Jager<\/p>\n en baadt zich nimmer in de Oceaan.<\/p>\n <\/p>\n XXIV<\/p>\n De Melanen waar als kind ik schaatste:<\/p>\n een bleke zon die op het ijs weerkaatste.<\/p>\n Na afloop aan de kant met warme melk.<\/p>\n Die koude winters, waren dat de laatste?<\/p>\n <\/p>\n XXV<\/p>\n Onverwachts lesvrij en naar het strand<\/p>\n gewandeld, sta ik blootsvoets in het zand:<\/p>\n ‘Al Uw golven zijn op mij geslagen.’ \u2013<\/p>\n Ik heb niets dan Uw opdracht in dit land.<\/p>\n <\/p>\n XXVI<\/p>\n Zoals voorspeld: een sterke wind aan zee<\/p>\n en in de branding deelt Uw woord zich mee.<\/p>\n Ik loop naar Scheveningen in de verte,<\/p>\n maar voel mij een profeet te Ninev\u00e9.<\/p>\n <\/p>\n XXVII<\/p>\n Rijswijk in december en de trans<\/p>\n van de Oude Kerk in winterglans.<\/p>\n Hendrik Tollens rust op het kerkhof:<\/p>\n op de afgebroken zuil een krans.<\/p>\n <\/p>\n XXVIII<\/p>\n De wegen die van oudsher zijn gegaan,<\/p>\n degenen die het woord hebben verstaan.<\/p>\n Aan het einde staan zij nu gelauwerd<\/p>\n met eeuwig groene krans: loop z\u00f3 uw baan.<\/p>\n <\/p>\n Aantekeningen<\/span><\/p>\n <\/p>\n Lente<\/em><\/p>\n <\/p>\n I In Waldeck<\/em>: de wijk Waldeck in het stadsdeel Loosduinen, vernoemd naar Hubertus Cato Waldeck (1811 – 1881), burgemeester van Loosduinen van 1850 tot 1872.<\/p>\n het koolzaad bloeit er langs de waterkant<\/em>: koolzaad (Brassica napus<\/em>) bloeit vanaf april met gele bloemen.<\/p>\n naar de leeszaal<\/em>: Bibliotheek Nieuw Waldeck aan de Rossinilaan.<\/p>\n II Hyacint is weer tot bloei gekomen<\/em>: in de Griekse mythologie was Hyacinthus een knappe jongeman, die door Apollo werd bemind. Tijdens het discuswerpen werd hij per ongeluk door de god gedood, doordat de westenwind Zephyrus uit jaloezie de schijf opzij blies. (Lucianus, Dialogi Deorum<\/em>, 14). Uit zijn bloed ontsproot de gelijknamige purperkleurige bloem (Ovidius, Metamorphoses<\/em>, 10.209-213).<\/p>\n IV De bloemen worden weer gezien<\/em>: naar Hooglied<\/em> 2.11-12 (‘Want zie, de winter is voorbij, de regen is over, overgegaan is hij. De bloemen worden gezien in het land, de zangtijd nadert; en de stem van de tortelduif wordt gehoord in ons land’).<\/p>\n V aanschouwend vindt de ziel antieke rust<\/em>: Aristoteles schrijft in de Ethica Nicomachea<\/em> (10.7) dat het hoogste geluk voor de mens bestaat in een beschouwend leven (\u03b2\u03af\u03bf\u03c2 \u03b8\u03b5\u03c9\u03c1\u03b7\u03c4\u03b9\u03ba\u03cc\u03c2).<\/span><\/p>\n VI <\/span>Langs de wilgen kom ik vaak gelopen<\/span><\/em>: de schietwilg (S<\/em><\/span>alix alba<\/span><\/em>) bloeit in april<\/span> en mei en kan tot twintig meter hoog worden.<\/span><\/p>\n VII <\/span>zie ik Aurora blozen<\/span><\/em>: de <\/span>Latijnse naam voor de <\/span>godin van de dageraad (Gr. <\/span>\u1f28\u03ce<\/span>\u03c2).<\/span><\/p>\n witte rozen<\/span><\/em>: de duinroos (<\/span>Rosa spinosissima<\/span><\/em>) bloeit in mei en juni met <\/span>witte<\/span> bloemen.<\/span><\/p>\n <\/p>\n Zomer<\/span><\/em><\/p>\n <\/p>\n VIII <\/span>langs het steile zandpad<\/span><\/em>: een pad in <\/span>het Westduinpark<\/span> dat omhoog voert naar een uitkijkpunt.<\/span><\/p>\n IX <\/span>het landschap dat ik liefh<\/span>ad<\/span> als een kind<\/span><\/em>: de West Brabantse Waterlinie tussen Fort Pinssen en Fort de Roovere<\/span> bij<\/span> Bergen op Zoom.<\/span><\/p>\n X <\/span>langs de brede straat<\/span><\/em>: de Thorbeckelaan in Den Haag, genoemd naar de Nederlandse staatsman Johan Rudolph Thorbecke (1798 – 1872).<\/span><\/p>\n op oude huizen<\/span><\/em>: <\/span>de woningen aan <\/span>de Thorbeckelaan <\/span>werden in de jaren ’30 gebouwd<\/span>.<\/span><\/p>\n XI <\/span>het<\/span> plein<\/span><\/em>: het Notenplein in Den Haag<\/span>.<\/span><\/p>\n een <\/span>ronde dansplaats<\/span><\/em>:<\/span> in het Attische theater lag de <\/span>halfronde <\/span>dansplaats (Gr. \u1f40<\/span>\u03c1\u03c7\u03ae\u03c3\u03c4\u03c1\u03b1<\/span>) voor het koor tussen het verhoogde toneel en de zitplaatsen van de toeschouwers.<\/span><\/p>\n De lier van Orpheus<\/span><\/em>: <\/span>het sterrenbeeld Lier (<\/span>\u039b\u03cd\u03c1\u03b1<\/span>) was <\/span>in de Griekse mythologie het instrument<\/span> van de zanger Orpheus<\/span>, door de god Apollo aan hem geschonken<\/span> en na zijn dood aan de hemel geplaatst.<\/span><\/p>\n en voert de sterren aan<\/span><\/em>: de Romeinse dichter Marcus Manilius schrijft in zijn<\/span> Astronomica<\/em> <\/span>dat<\/span> de<\/span> lier<\/span> van Orpheus, <\/span>waarmee de dichter tijdens zijn leven stenen en bomen kon meevoeren, <\/span>na zijn dood de macht verkreeg<\/span> om de sterren te bewegen (Manil<\/span>ius, <\/span>Astron<\/span><\/em>omica<\/em>, <\/span>1.324-330).<\/span><\/p>\n XII <\/span>De ratelpopulier heb ik gehoord<\/span><\/em>: de ratelpopulier of esp (<\/span>Populus tremula<\/span><\/em>) bloeit in maart en april. De wind brengt de bladeren van deze boom gemakkelijk in beweging<\/span>. We <\/span>vinden<\/span> dit terug in de zegswijze ’trillen als een espenblad’.<\/span><\/p>\n en <\/span>wie oren heeft verstaat het <\/span>w<\/span>oord<\/span><\/em>:<\/span> over het horen en verstaan van het <\/span>w<\/span>oord handelt de gelijkenis van de zaaier <\/span>(<\/span>Mat<\/span><\/em>. 13<\/span>.<\/span>1-<\/span>23<\/span>)<\/span>.<\/span><\/p>\n XIII <\/span>De schaal in de vensterbank<\/span><\/em>: een Franse schaal van blauw persglas.<\/span><\/p>\n XIV <\/span>in zilveren abeel<\/span><\/em>: de witte abeel (<\/span>Populus alba<\/span><\/em>) <\/span>komt veelvuldig voor<\/span> in het Westduinpark.<\/span><\/p>\n <\/p>\n Herfst<\/span><\/em><\/p>\n <\/p>\n XV <\/span>De zonnebloem die in oktober bloeit<\/span><\/em>: de zonnebloem (<\/span>Helianthus annuus<\/span><\/em>) bloeit van juli tot oktober en kan meer dan drie meter hoog worden.<\/span><\/p>\n laat haar zijn tot teken<\/span><\/em>:<\/span> een<\/span> teken <\/span>(Heb. <\/span>\u05d0\ufb4b\u05ea <\/span>; Gr. <\/span>\u03c3\u03b7\u03bc\u03b5\u1fd6\u03bf\u03bd) <\/span>duidde in de Joodse cultuur op een bewijs van Gods <\/span>aanwezigheid en <\/span>werkzaamheid<\/span>, met name in de context van messiaanse verwachtingen. Vergelijk<\/span> de woorden van Paulus<\/span> in<\/span> 1<\/em> Korinthi\u00ebrs <\/em><\/span>1.22<\/span>: <\/span>‘Immers, de Joden verlangen tekenen en de Grieken zoeken wijsheid<\/span>.’<\/span><\/p>\n XVI<\/span> de bomen in de duinpan<\/span><\/em>: de gewone esdoorn (<\/span>Acer pseudoplatanus<\/span><\/em>) en de zwarte den (<\/span>Pinus nigra<\/span><\/em>).<\/span><\/p>\n XIX <\/span>door de Vlierboomstraat<\/span><\/em>:<\/span> in de Vruchtenbuurt in <\/span>D<\/span>en Haag, waar ik mijn lessen <\/span>geef<\/span>.<\/span><\/p>\n mijn <\/span>theeservies gekocht<\/span><\/em>: een <\/span>porseleinen<\/span> theeservies<\/span> van Mosa, dat ik toevallig vond.<\/span><\/p>\n X<\/span>X<\/span> kardinaalsmuts met <\/span>haar<\/span> rode vruchten<\/span><\/em>: de wilde kardinaalsmuts (<\/span>
\n